Оқылым: Мәтінді екі рет оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.
Қазақ тілінің жазу тарихында әліпби жүйесі бірнеше тарихи кезеңдерді басынан өткізіп, ұлттық әліпби деңгейіне жеткен. Бірнеше ғасыр бойы қазақ халқы араб графикасына негізделген әліпби жүйесін пайдаланып келген-ді. 1929-40 жылдар аралығында латын графикасына негізделген әліпбиді жазу жүйесіне енгізіп, 1940 жылдан бері қарай кирил графикасы әліпбиін қолданып келеді.
Қазақстан жерін жайлаған көне ғұн, сақ тайпалары (б.з.б. 5 – 4 ғ.) пайдаланған көне “Есік жазуы” ең көне жазуы болып саналады. Көне замандағы қазақ ру-тайпаларының түркі дүниесіне ортақ Орхон-Енисей, Талас ескерткіштеріне негіз болған “руна” жазуы (5 – 12 ғ.), көне ұйғыр жазуы, 8 ғ-дан бастап күні бүгінге дейін қолданылып келе жатқан араб жазуы, (Қытай қазақтары ағарту жүйесінде) бір кездерде (1929 – 40; Қытай 1960–1970) қолданыста болған латын жазуы, кириллица жазуы (1940 жылдан кейін) – осылардың бәрі Қазақ жазуының негізі болып саналады. Араб графикасына негізделген қазақ әліпбиін кезінде А.Байтұрсынов реттеп, тіл ерекшеліктеріне сай жетілдірді, ол 30-жылдарға дейін “төте жазу” деген атпен қолданылып келді. Бұл жазудың емлесі морфологиялық дәстүрлі шарттарға негізделген. 1940 ж. орыс графикасы негізінде қалыптасқан қазақ әліпбиі мен орфография. емлесіне әр кезде (1957, 1970), әр түрлі өзгерістер енгізілді. Кириллица негізіндегі жазудың қазақ тіліне тән ерекшеліктердің бәрін дұрыс көрсете алмауына байланысты кейінгі жылдары (1993 жылдан бастап) қазақ ұлттық жазуын латын графикасы негізіне көшіруі басталды.
1. Мәтінге ат қой.1 б Озаглавить текст
2. Мәтіннің түрін ажыратыңдар. Определи стиль текста
А.әңгіме В. Сұхбат С. Ертегі Д. Мақала - 1б
3. Дұрыс жауабын табыңдар. – 2б
1.1929-1940 жылдар пайдаланған әліпби негізделген графика
Латын графикасы
Араб графикасы
Кириллица графикасы
2.Араб графикасына негізделген қазақ әлипбиін жасаған ғалым
Абай Құнанбайұлы
Мағжан Жұмабаев
Ахмет Байтұрсынұлы
4.Бос орынға қажетті сөздерді жазыңдар. - 3б
Вставить нужные слова
1. Қазақ тілінің жазу тарихында әліпби жүйесі тарихи кезендерді өткізді. 2. Қазақстан жерін жайлаған көне ғұн, сақ тайпалары пайдаланған «Есік жазуы» жазуы болып табылады. 3. Араб графикасына негізделген қазақ әліпбиі 30-жылдарға дейін деген атпен қолданылып келді.4. Бұл жазудың емлесі дәстүрлі шарттарға негізделген. 5.Кириллица негізіндегі жазудың қазақ тіліне тән ерекшіліктердің бәрін дұрыс көрсете алмауына байланысты қазақ ұлттық жазуын негізіне көшірілді.
Қажетті сөздер: латын графикасына, ең көне, морфологиялық, бірнеше, «төте жазу», негізіндегі.
5. «Әл Фараби» өмірбаяны.-8б
Эссе
Абай Құнанбаев
Абай Құнанбаев - ұлы ақын, қазақ халқының мақтанышы - Семей облысында, көгілдір Шыңғыс тауларының арасында дүниеге келген. Абай есімін оған бала кезінен «ойлы», «ақылды» деген мағынадағы анасы берген. Абай көп оқыды және зерттеді, халық ертегілері мен өлеңдерін тыңдады, шығыс тілдерін білді, шетелдік мәдениетке қызығушылық танытты.
Ол талантты композитор болды. Ол өлеңдеріне 20-ға жуық әуендер жасады.
Абай поэзияны ерте жаза бастады, бірақ ұзақ уақыт бойы оның атымен шығармалар жарияламады. Абай көзі тірісінде бірде-бір кітап баспағанымен, бүкіл дала оның есімін біліп, әндерін шырқады.
Маған оның «Жаз» өлеңі ұнайды. Ол жазғы дала өмірін суреттейді. Мұнда табиғат өздігінен өмір сүрмейді, бірақ адаммен және оның өмірімен тығыз байланысты. Құлындардың қалай әбігерге түсіп жатқанын, жас әйелдер киіз үйді қалай ептілікпен тігіп жатқанын, қаздар мен үйректердің қалай ұшатынын, қарттардың шатырдың көлеңкесінде шай ішіп, бір-бірімен әңгіме-дүкен құрғанын көруге болады. Жайлаудың сипаттамасы өте әдемі.
Осы өлеңді оқығаннан кейін мен өзім жайлауда болып, таза ауамен тыныстағым, түтіннің иісі шыққан хош иісті шай ішкім келді. Өзіңізді ең бақытты адам ретінде сезінесіз.
Объяснение:Джоспар қазірдің өзінде