Макала: Қазіргі әлемде электр энергиясы шешуші рөл атқарады. Лес Мозли, Апатты жағдаймен күресу орталығы, Ұлыбритания – «Электр энергиясы – өміріміздегі маңызды дүние. Біз ол арқылы теледидар көреміз және визуалды немесе дыбыстық ақпарат көздерінен мәлімет аламыз. Электрсіз қоғамның бүкіл құрылымы бұзыла бастайды.» Электр энергиясын өндіру не себепті үлкен бизнеске айналғанын осыдан-ақ түсінуге болады. Бірақ көп елдерде бәсекелесуші нарық, үкімет және тұтынушы топтар бағаны бақылауды үйренді. Төмен қаржылық шығын. Др. Дитер Хелм, Энергия жөніндегі экономист – «Біздің нарық бағаны бекітуге өте жақсы ұйымдастырылған. Сонымен бірге ол электростанцияларды мүмкіндігінше арзан бағамен жұмыс жасату үшін өте қолайлы». Проф. Ян Феллс, Кеңесші, Әлемдік энергетикалық кеңес – «Электр энергиясы бұрынғыша өте арзан және біз тұрақты байыған сайын оны еселеп тұтынамыз. Біздің тұтынуымыз жыл сайын 1,5%-ға өсіп отыр.» Электр бағасының төмендігі оның көптеп тұтылуын ынталандырады. Бірақ мұның өзге бір жағы бар. Ол – қоршаған орта. Экологиялық шығындар. Біз тұтынатын электр энергиясы оңай жинай салатын табиғи, дайын өнім түрінде кездеспейді. Оны өндіру үшін өзге бір энергия көзін қолдану қажет. Әлемдегі электр энергиясының 70 пен 90% аралығындағы үлесі қазбалы отынды жағу арқылы өндіріледі Осылайша, электр энергиясы экологиялық таза отын болып көрінгенімен, оны өндіруде ғаламдық жылынуға себеп болатын қалдықтар шығарылады. Біз электр энергиясына артып жатқан сұраныстың шығынын өтей алғанымызбен, экологиялық зардаптар шығынын толтыра алмаймыз.
Абайдың "Жетінші сөзінде" ұшырасатын "жанның тамағы" деген күрделі философиялық ұғым бар. Оны Абай біздің санамыздан тыс өмір сүретін объективті дүниенің санада сәулеленуі нәтижесіңде пайда болатын ғылым, білімнің жинақталған қоры ретінде қарайды.
Осы себептен де Абай: "... құмарланып, жиған қазынамызды көбейтсек керек, бұл жанның тамағы еді",— деп қайыра түсінік беріп отыр...
Абай Құнанбаев қара сөз кітабының авторы
Абайдай ұстаз ақынның бұл "Жетінші сөзде" көздеген мақсаты адамның бойыңда туа пайда болатын жан құмары арқылы өз ұрпағының санасына тек қана жанның пайдалы тамақтарын сіңдіру еді. Міне, Абайдың ағартушылық көзқарасының тамыр алған бір саласының қайнар көзі осы жақта жатыр.
Абай бұл бағыттағы ойларын өзге сөзбен "Ғылым таппай мақтанба" т.б. өлеңдерінде айтқан. Мұнда ол "жанның тамағы туралы" ұғымды өз заманынын тұрғысынан келіп, "адам болу" үшін қажет көп керектермен ауыстырады. Ақын толық адамболу туралы өзінің жүйелі де қалыптасқан көзқарасының тезисін ұсынады. Онысы:
Адам болам десеңіз...
Бес нәрседен қашық бол...,—
Бес нәрсеге асық бол, - деген жолдарда жатыр.
Ақынның бүкіл шығармаларындағы негізгі бір тұтас тақырыпта өзекті идея болған. Абайдың пікірінше, ішкі рухани казынамыздың молығуы тікелей өзіміздің қолымыздағы іс. Осы реуішті пікір Абайдың "Он тоғызыншы сөзінде" де қайталанады.Абайдың дүние танымы бойынша сананың, ақылдың пайда болуы күнделікті өмір тәжірибесінің нәтижесінен ғана туындайтын табиғи құбылыс. Соңдықтан да Абай "Он тоғызыншы сөзінде":
"Адам ата-анадан туғаңда есті болмайды: есітіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы, жаманды таниды-дағы, сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады. Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады... Сол естілерден есітіп білген жақсы нәрселерді ескерсе, жаман дегеннен сақтанса, соңда іске жарайды, сонда адам десе болады", — деп жоғарыдағы өлең үзіндісендегі ойын осы сөзіңде одан ары кеңіте отырып дамытатынын көруге болады.
Қасиетті туған жердің тау тасы да ,топырағы да,талға біткен жасыл жапырағы да қымбат маған.Маған қымбат оның өзен көлдері,мені жұпар ауасымен бөлеген таза саф ауа сыйлаған табиғаты.Мен осыншама бағалауға бата алмайтын,құны байлықпен өлшенбейтін жасыл белдерді,асқар тауларды сүйемін.Көңіл көкжиегімді әлдилеген асыл армандарымды туған жермен байланыстырамын.Себебі туған жер ол біздің ой өлшеміміз бойынша күнделікті басып жүрген жеріміз емес,тарихы терең отанымыздың белгісі болуы керек.Туған жер сенің ата-анаңды әлдилеген сенің мақтанышың болуы керек.Тарихтың таразысына көз жүгіртер болсақ туған жердің көтерген салмағы қандай ауыр десеңізші!Тұла бойында талай дүмпулердің болғанына қарамастан жасқа толы көлдері қанға боялғанына қарамастан ұрпақ үшін өмір сүрудің не екенін танытқан туған жер емес пе?!Тарих толқынында адамзат жер үшін соғысқан.Сол кездері майданға толы жердің де жылайтынын кім білген.Жер ана қасиетті туған жер.Ол біздің белгісіз күшіміз.Ол біздің тылсым тарихымыз.
Абайдың "Жетінші сөзінде" ұшырасатын "жанның тамағы" деген күрделі философиялық ұғым бар. Оны Абай біздің санамыздан тыс өмір сүретін объективті дүниенің санада сәулеленуі нәтижесіңде пайда болатын ғылым, білімнің жинақталған қоры ретінде қарайды.
Осы себептен де Абай: "... құмарланып, жиған қазынамызды көбейтсек керек, бұл жанның тамағы еді",— деп қайыра түсінік беріп отыр...
Абай Құнанбаев қара сөз кітабының авторы
Абайдай ұстаз ақынның бұл "Жетінші сөзде" көздеген мақсаты адамның бойыңда туа пайда болатын жан құмары арқылы өз ұрпағының санасына тек қана жанның пайдалы тамақтарын сіңдіру еді. Міне, Абайдың ағартушылық көзқарасының тамыр алған бір саласының қайнар көзі осы жақта жатыр.
Абай бұл бағыттағы ойларын өзге сөзбен "Ғылым таппай мақтанба" т.б. өлеңдерінде айтқан. Мұнда ол "жанның тамағы туралы" ұғымды өз заманынын тұрғысынан келіп, "адам болу" үшін қажет көп керектермен ауыстырады. Ақын толық адамболу туралы өзінің жүйелі де қалыптасқан көзқарасының тезисін ұсынады. Онысы:
Адам болам десеңіз...
Бес нәрседен қашық бол...,—
Бес нәрсеге асық бол, - деген жолдарда жатыр.
Ақынның бүкіл шығармаларындағы негізгі бір тұтас тақырыпта өзекті идея болған. Абайдың пікірінше, ішкі рухани казынамыздың молығуы тікелей өзіміздің қолымыздағы іс. Осы реуішті пікір Абайдың "Он тоғызыншы сөзінде" де қайталанады.Абайдың дүние танымы бойынша сананың, ақылдың пайда болуы күнделікті өмір тәжірибесінің нәтижесінен ғана туындайтын табиғи құбылыс. Соңдықтан да Абай "Он тоғызыншы сөзінде":
"Адам ата-анадан туғаңда есті болмайды: есітіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы, жаманды таниды-дағы, сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады. Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады... Сол естілерден есітіп білген жақсы нәрселерді ескерсе, жаман дегеннен сақтанса, соңда іске жарайды, сонда адам десе болады", — деп жоғарыдағы өлең үзіндісендегі ойын осы сөзіңде одан ары кеңіте отырып дамытатынын көруге болады.
Объяснение:
Қасиетті туған жердің тау тасы да ,топырағы да,талға біткен жасыл жапырағы да қымбат маған.Маған қымбат оның өзен көлдері,мені жұпар ауасымен бөлеген таза саф ауа сыйлаған табиғаты.Мен осыншама бағалауға бата алмайтын,құны байлықпен өлшенбейтін жасыл белдерді,асқар тауларды сүйемін.Көңіл көкжиегімді әлдилеген асыл армандарымды туған жермен байланыстырамын.Себебі туған жер ол біздің ой өлшеміміз бойынша күнделікті басып жүрген жеріміз емес,тарихы терең отанымыздың белгісі болуы керек.Туған жер сенің ата-анаңды әлдилеген сенің мақтанышың болуы керек.Тарихтың таразысына көз жүгіртер болсақ туған жердің көтерген салмағы қандай ауыр десеңізші!Тұла бойында талай дүмпулердің болғанына қарамастан жасқа толы көлдері қанға боялғанына қарамастан ұрпақ үшін өмір сүрудің не екенін танытқан туған жер емес пе?!Тарих толқынында адамзат жер үшін соғысқан.Сол кездері майданға толы жердің де жылайтынын кім білген.Жер ана қасиетті туған жер.Ол біздің белгісіз күшіміз.Ол біздің тылсым тарихымыз.
лучший ответ клш)